فصل چهارم در انواع ، كه در تحت اجناس فضائل باشند در تحت هر يكى از اين اجناس چهارگانه انواع نامحصور بود ، اما آنچه مشهورتر است ياد كنيم . اما انواعى كه در تحت جنس حكمت است هفت است : اول - ذكاء دوم - سرعت فهم سوم - صفاى ذهن چهارم - سهولت تعلم پنجم - حسن تعقل ششم - تحفظ هفتم - تذكر اما ذكاء آن بود كه از كثرت مزاولت مقدمات منتجه سرعت انتاج قضايا و سهولت استخراج نتايج ملكه شود بر مثال برقى كه بدرخشد . و اما سرعت فهم آن بود كه نفسرا حركت از ملزومات لوازم ملكه شده باشد ، تا در آن بفضل مكثى محتاج نشود . و اما صفاى ذهن آن بود كه نفس را استعداد استخراج مطلوب بىاضطراب و تشويشى كه بر او طارى گردد حاصل آيد و اما سهولت تعلم آن بود كه نفس حدتى اكتساب كند در نظر تا بىممانعت خواطر متفرقه بكليت خويش توجه بمطلوب كند . و اما حسن تعقل آن بود كه در بحث و استكشاف از هر حقيقتى حد و مقدارى كه بايد نگاهدارد تا نه اهمال داخلى كرده باشد و نه اعتبار خارجى اما تحفظ آن بود كه صورتهائى را كه عقل يا وهم به قوت تفكر يا تخيل ملخص و مستخلص گردانيده باشد نيك نگاهدارد و ضبط كند . و اما تذكر آن بود كه نفس را ملاحظهء صور محفوظه بهروقت كه